HEALTH LIFESTYLE ZDROWIE

JAK ZANIECZYSZCZENIE ŚRODOWISKA WPŁYWA NA ZDROWIE? Cz. 2

ZANIECZYSZCZENIE WODY

Woda ma wielostronny kontakt z ludzkim organizmem- trafia bezpośrednio do układu pokarmowego, gdy ją pijemy, , dotyka naszej skóry podczas w higieny osobistej oraz podczas spędzania wolnego czasu na basenie, , korzystamy z niej do podlewania roślin użytkowych…

KLASYFIKACJA WÓD ZE WZGLĘDU NA STOPIEŃ ZANIECZYSZCZENIA

 Do różnych czynności stosujemy różną wodę, nie każda nadaje się do tego samego celu, dlatego stworzono podział wód powierzchniowych ze względu na czystość:

I klasa –  najczystsze, do bezpośredniego zaopatrzenia nadające się bezpośrednio do zaopatrzenia ludności   w wodę pitną, bytowania ryb słabo odpornych na zanieczyszczenia np. łososiowatych,

II klasa –  do celów rekreacyjnych i pojenia zwierząt,

III klasa – do nawadniania pól, do czynności przemysłowych nie wymagających wody I i II klasy.

Wody pozaklasowe są gorszej jakości niż wody klas I-III i  nie spełniają żadnych norm stosowanych w powyższej klasyfikacji.

 Nawet woda I klasy nie jest wolna od zanieczyszczeń. Co więcej, nawet zanieczyszczenia wód II i III klasy nie są obojętne dla organizmu człowieka.

Ludzki organizm nie jest obojętny wobec negatywnych czynników oddziałujących na niego z zewnątrz, zwłaszcza przy stałym lub częstym kontakcie. Mamy oczywiście mechanizmy przystosowawcze, dzięki którym w pewnym stopniu organizm adaptuje się do długotrwałego czynnika i potrafi samodzielnie go zrekompensować. Jednak odbywa się to w ramach pewnej granicy, powyżej której pojawiają się stany i objawy chorobowe o szerokim zakresie dolegliwości zarówno fizycznych, jak i psychicznych jako  następstwo zaburzeń funkcji poszczególnych układów. Długotrwały kontakt z czynnikami szkodliwymi może wywołać osłabienie układu immunologicznego, spadek energii, podatność na infekcje, a w konsekwencji zwiększenie podatności organizmu na dalsze, niekorzystne oddziaływanie zanieczyszczeń środowiskowych[2].

RODZAJE ZANIECZYSZCZEŃ

CHEMICZNEsubstancje organiczne i nieorganiczne ,detergenty, pestycydy, nawozy sztuczne, fenole, związki metali ciężkich: ołów, rtęć, kadm, węglowodory aromatyczne, dioksyny, cyjanki,silne kwasy, zasady,  radioizotopy, benzyna, nafta, oleje, ropa naftowa. Powodują zmianę składu chemicznego i ph wody.

Nawozy sztuczne  i pestycydy – z pól wraz z opadami atmosferycznymi spływają do zbiorników wodnych, wprowadzając do wody nadmierne objętości  pierwiastków biogennych ( eutrofizacja; głównie azot, fosfor), które powodują masowe namnażanie się glonów (zakwit), nadmiar biomasy z kolei do zarastania zbiornika, zbierania się na dnie martwej materii, powstawania środowiska beztlenowego, śmierci ryb i innych zwierząt, a podczas ich rozkładu powstają kolejne związki zmieniające skład i jakość wody (lub emitowane do powietrza). Warto zauważyć, że na stadium pośrednim skład wody jest już częściowo zmieniony, lecz wizualnie woda wydaje się wciąż “całkiem ok” – nieświadomie korzystamy ze zbiorników wodnych o m.in. zakwaszonym pH, co nie jest obojętne dla naszej skóry. Warto zauważyć, że poprzez skórę mogą przenikać cząsteczki o średnicy poniżej 3kDa (3000Daltonów), zarówno hydro- jak i lipofilowe – również więc kontakt skóry z rozpuszczonymi toksynami powoduje ich przenikanie do organizmu.

TLENKI SIARKI, AZOTU I WĘGLApochodzą głównie z energetyki i spalin samochodowych, w kontakcie z parą wodną tworząc tzw. „kwaśne deszcze”., które spadając, zakwaszają gleby i wody powierzchniowe. Zakwaszenie gleby zmniejsza też ilość i jakość plonów, a więc zubaża zasoby pokarmowe do użytku człowieka. Dodatkowe, inne związki dostające siędo gleby wraz z opadami, mogą być absorbowane przez rosnące warzywa, a tą drogą trafiać do ukłądu pokarmowego człowieka.

METALE CIĘŻKIE – głównie ołów, rtęć a także kadm, nikiel, miedź, cynk i chrom oraz węglowodory – podobnie jak niektóre inne toksyny (fenole) kumulują się w tkankach zwierząt wodnych i glonów, a dalej w organizmie człowieka, który je spożyje. Związki rtęci, ołowiu (pochodzą z przemysłu chemicznego, motoryzacyjnego  i wysypisk śmieci) uszkadzają czynności układu nerwowego, w większych dawkach są śmiertelne. Ponadto, metale ciężkie i węglowodory mają udowodnione silne działanie rakotwórcze.

FIZYCZNE –występują w postaci zawiesin lub cząstek koloidowych ( rozdrobnione cząstki gleby, obumarłe organizmy roślinne i zwierzęce, cząsteczki nierozpuszczalne), których skutkiem jest powstawanie  piany, mętności, zaburzające łańcuchy pokarmowe i przyczyniające się do zanieczyszczenia termicznego wód.

TERMICZNE- czyli nadmierne podniesienie temperatury zbiornika wodnego,jest spowodowane odprowadzaniem do zbiorników podgrzanej wody z urządzeń chłodniczych elektrowni, elektrociepłowni i innych zakładów przemysłowych. Skutkiem tego zjawiska jest wzrost eutrofizacji i śnięcie ryb.

FIZJOLOGICZNE  mogą zmieniać  zapach i smak wody, co więcej,  liczne mają działanie toksyczne na organizmy wodne np. nawet niewielkie ilości  fenoli sprawiają, że ryby nie są zdatne do spożycia.

BIOLOGICZNEbakterie, pierwotniaki  i wirusy chorobotwórcze.  Mogą wywoływać choroby np. dur brzuszny, czerwonka, cholera.

RADIOAKTYWNE I RAKOTWÓRCZE – spowodowane wprowadzeniem wraz ze ściekami przemysłowymi substancji radioaktywnych. Gromadzą się one na dnie w osadach, w organizmach żywych lub w formie rozpuszczonej w wodzie. Przekroczenie dopuszczalnych stężeń w wodzie ma poważne skutki zdrowotne a nawet śmiertelne. Zagrożenie dla ekosystemów stanowią składowane odpady radioaktywne [1].

SKĄD BIORĄ SIĘ ZANIECZYSZCZENIA

Warto dodać, skąd zanieczyszczenia dostają się do wód powierzchniowych. Otóż jedną z dróg są opady atmosferyczne oraz wspomniane spłukiwanie ich wraz z opadami z gleby terenu sąsiadującego ze zbiornikiem wodnym. Zanieczyszczenia dostają się też do wód ze ściekami lub spływami z terenów przemysłowych,  rolnych i miejskich. W zależności od pochodzenia możemy je podzielić na:

  1. a) miejskie – to głównie zanieczyszczenia organiczne (białka, tłuszcze, cukry) i nieorganiczne związki z gospodarstwa domowego ludzi, szpitali, miejsc użyteczności publicznej, zakładów. M.in. resztki pożywienia, wydaliny i ekskrementy  ludzkie i zwierząt, detergenty, toksyczne związki chemiczne. Mogą w nich występować wirusy, bakterie chorobotwórcze, jaja pasożytów.
  2. b) przemysłowe – powstają w procesach produkcyjnych różnych zakładów przemysłowych. Najwięcej pochodzi z przemysłu chemicznego, celulozowo-papierniczego,  przetwórczego, energetyki i paliwowego, górnictwa, hutnictwa. Oprócz przeważających zanieczyszczeń chemicznych, produkują zanieczyszczenia termiczne, zaburzające ekosystemy wód, również wód podziemnych.

Ścieki miejskie i przemysłowe dodatkowo dostarczają:  metale ciężkie (arsen, chrom, kadm, ołów, rtęć, nikiel, miedź, cynk i inne), , detergenty,  cyjanki,, fluorki, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne,, fenole,, związki chloroorganiczne (pestycydy),  lotne związki organiczne (trichlorobenzen, trichlorometan i inne)[4].

  1. c) rolne – to efekt stosowania nawozów mineralnych i środków ochrony roślin,wykazujących działanie  toksyczne dla organizmów żywych oraz prowadzą do eutrofizacji wód.
  2. d) opadowe– różnorodność zanieczyszczeń zależy od regionu, stanu powietrza oraz tego, po jakiej powierzchni będą następnie spływać (jezdnia, gleby rolne) [3,4].

PRZYKŁADOWE SKUTKI ZDROWOTNE

Azotany i azotyny, które absorbowane są przez warzywa, przekształcają hemoglobinę w methemoglobinę. Powoduje to zaburzenia w układzie krążenia, ponieważ methemoglobina nie ma zdolności wiązania tlenu.

 Dodatkowo, jej obecność zmniejsza zawartość kwasu askorbinowego (wit. C) warzywach.Same azotyny, podobnie jak metale ciężkie sprzyjają rozwojowi nowotworów.

Glin i związki glinu mogą trwale wiązać się 

m.in. z fosfolipidami w tkance nerwowej, co z kolei prowadzi do zablokowania enzymów przewodzenia bodźców nerwowych, zaburzeń pamięci, obniżenia sprawności intelektualnej.  Obecność glinu zaobserwowano w mózgach chorych na Alzheimera w złogach amyloidu.

Obecne w wodzie chloraminy są trujące dla pacjentów dializowanych, podejrzewane są też o sprzyjanie rozwojowi nowotworów. Do innych niebezpiecznych związków chloru w wodzie należą polichlorowe dwufenyle, WWA ( wielopierścieniowe węglowodory) i trójchloroeylen TCE, również podejrzewane o pobudzanie procesów nowotworowych.

Nadmiar fosforu w wodzie obniża pH, prowadząc do zakwaszenia organizmu, co sprzyja wypłukiwaniu wapnia z kości; ponadto ogranicza wchłanianie magnezu, żelaza i cynku.

Wymienione powyżej są jedynie wybranymi zanieczyszczeniami , w rzeczywistości jest ich znacznie więcej.

JAK OGRANICZYĆ ZANIECZYSZCZENIE WÓD

Rozwiązań na pewno jest wiele : można zadbać o czystość powietrza ( im mniej zanieczyszczeń, tym mniej wraz z deszczem zostanie spłukanych do wód powierzchniowych), ograniczyć emisję związaną z przemysłem, stosując wewnętrzne oczyszczalnie i cyrkulacyjny obieg wody, ograniczyć sztuczne nawożenie. We własnym, domowym zakresie możemy stosować certyfikowane ekologiczne środki czystości, ograniczać niepotrzebne zużycie energii, w tym korzystać z komunikacji miejskiej zamiast samochodu osobowego. Duży wpływ ma też zmiana diety na roślinną: 

Zanieczyszczenie środowiska możemy ograniczać, ,a przy tym zwiększyć zasób wód klas 1 i 2, zmieniając dietę na roślinną:

– Produkcja kilograma wołowiny wymaga zużycia od 100 do 200 razy więcej wody niż produkcja kilograma żywności roślinnej. Wg ONZ hodowla zwierząt najpewniej w największym stopniu przyczynia się do zanieczyszczenia wody [6].

– Zanieczyszczenie powietrza przez zwierzęta hodowlane to poważny problem klimatyczny! Produkują one metan i podtelnek azotu. Jak dowiecie się z pełnego artykułu, zanieczyszczenie powietrza ma wpływ na zanieczyszczenie wód .

– Wg badań, hodowla zwierząt przyczynia się do erozji gleby, pustynnienia i ograniczania obszaru lasów, w samym tylko USA utracono około jednej trzeciej warstwy uprawnej ziemi [4].

– Dodatkowo, rezygnując z mięsa zmniejszasz problem głodu na świecie-70% zbóż przeznacza się na wyżywienie zwierząt hodowlanych. Gdyby zamiast produkować mięso, przeznaczyć żywność roślinną dla ludzi, ok 3 miliardy ludzi więcej ominąłby problem głodu!![5].

Mamy wpływ na to, w jakim środowisku będziemy  żyć za 10-20 lat. Liczą się każde małe kroki, na jakie się zdecydujemy. Dieta roślinna albo przynajmniej ograniczenie spożycia mięsa może okazać się krokiem milowym.

 

[1] Praca zbiorowa,Pracownia Dydaktyki Fizyki Instytutu Fizyki UMK „Prawie wszystko o wodzie”

[2] Paweł Żukowski”Degradacja Hydrosfery”

[3] Regionalny Ośrodek Edukacji Ekologicznej w Krakowie” Woda  pakiet edukacyjny”

[4] Jolanta Nawrot Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Wydział Monitoringu Środowiska; WPŁYW STANU ŚRODOWISKA NA ZDROWIE; październik 2015, Jasło

[5] Whitney Lauritsen (ecovegangal.com) Źródło: http://vegnews.com/articles/page.do?pageId=4425&catId=3

[6] ONZ  WORLD WATER DEVELOPMENT REPORT Nature-based Solutions for Water, 19 March, 2018

2 thoughts on “JAK ZANIECZYSZCZENIE ŚRODOWISKA WPŁYWA NA ZDROWIE? Cz. 2”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *